एखाद्या व्यक्तीचे जीवन किती आणि कसे प्रेरणादायी असू शकते, याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे ब्राम्हणशाही येथून सुरू झालेला श्री. शिवाजीराव जगताप यांचा जीवनप्रवास. एका सामान्य परिस्थितीतून, केवळ आपल्यातील प्रामाणिकपणा, कठोर परिश्रम आणि निर्भीड वृत्तीच्या जोरावर त्यांनी समाजकारण, राजकारण आणि पत्रकारिता या क्षेत्रांत आपले वेगळे स्थान निर्माण केले. त्यांचा हा प्रवास आजच्या तरुण पिढीसाठी एक दीपस्तंभ आहे.आज दादांचा वाढदिवस, त्यानिमित्त
घरातील परिस्थिती आणि मोठी जबाबदारी असूनही,श्री. जगताप यांच्या मनात देशसेवेची ज्योत प्रज्वलित होती. त्यांनी भारतीय नौदलात सामील होण्याचा निर्णय घेतला आणि परीक्षेत केवळ उत्तीर्णच झाले नाहीत, तर अव्वल क्रमांक पटकावला. तब्बल साडेनऊ वर्षे त्यांनी देशसेवा केली. १९६५ च्या भारत-पाक युद्धावेळी 'आयएनएस ब्रह्मपुत्रा' या युद्धनौकेवरून त्यांनी प्रत्यक्ष लढाईचा अनुभव घेतला. हा अनुभव त्यांच्यातील धाडस आणि राष्ट्रप्रेम अधिक घट्ट करणारा ठरला.
नौदलातून परतल्यानंतर श्री. जगताप यांनी समाजकारणात स्वतःला झोकून दिले. आमदार प्रतापराव भोसले यांचे स्वीय सहाय्यक म्हणून काम करताना त्यांनी प्रशासनाचा जवळून अनुभव घेतला. किसनवीर सहकारी साखर कारखान्याच्या उभारणीपासून ते किसनवीर महाविद्यालयाच्या स्थापनेपर्यंत, प्रत्येक महत्त्वाच्या टप्प्यावर ते एकनिष्ठेने आणि खंबीरपणे उभे राहिले. त्यांची ही बांधिलकी केवळ व्यक्तीपुरती मर्यादित नव्हती, तर ती विकासाच्या ध्येयाप्रती होती. श्री. शिवाजीराव जगताप यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा सर्वात तेजस्वी पैलू म्हणजे त्यांची पत्रकारिता. लेखनाची आवड त्यांना स्वस्थ बसू देत नव्हती. 'ग्रामोद्धार', 'ऐक्य', 'सकाळ', 'महाराष्ट्र टाइम्स' आणि 'तरुण भारत' अशा अनेक प्रतिष्ठित वृत्तपत्रांमधून त्यांनी समाजातील अन्यायावर आपल्या लेखणीने प्रहार केला. त्यांची पत्रकारिता केवळ बातम्या देण्यापुरती मर्यादित नव्हती, तर ती समाजाचा आरसा होती. अनेकदा दबावाला बळी न पडता, त्यांनी नेहमीच सत्य आणि प्रामाणिकपणाची कास धरली. त्यांची लेखणी निर्भीड, स्वच्छ आणि निःस्वार्थ राहिली, ज्यामुळे त्यांना वाचकांचे प्रचंड प्रेम आणि आदर मिळाला. एकीकडे समाजकारण आणि पत्रकारितेत स्वतःला पूर्णपणे वाहून घेताना, त्यांनी आपल्या कुटुंबाकडे कधीही दुर्लक्ष केले नाही. त्यांच्या पत्नीने त्यांना खंबीर साथ दिली आणि त्यांनी आपल्या मुलांना उच्चशिक्षित आणि सुसंस्कृत बनवले. आज त्यांची नातवंडे देश-विदेशात मोठ्या पदांवर कार्यरत आहेत. हा सुसंस्कृत आणि यशस्वी वारसा पाहून त्यांचा ऊर अभिमानाने भरून येतो. हे यश त्यांच्या कौटुंबिक मूल्यांचे आणि दूरदृष्टीचे प्रतीक आहे. श्री. शिवाजीराव जगताप यांचे जीवन म्हणजे प्रामाणिकपणा, कठोर परिश्रम, निर्भीडपणा आणि देशप्रेम यांचा एक सुरेख संगम आहे. त्यांनी कधीही आपल्या तत्त्वांशी तडजोड केली नाही आणि आपले संपूर्ण आयुष्य समाजासाठी समर्पित केले. त्यांचा हा प्रेरणादायी आणि भावनिक जीवनप्रवास आजच्या तरुण पिढीसाठी केवळ एक कथा नाही, तर एक आदर्श आहे, जो त्यांना नेहमीच योग्य मार्गावर चालण्यासाठी प्रोत्साहित करत राहील.
शिवाजीराव जगताप यांचे नाट्य क्षेत्रातील योगदान
शिवाजीराव जगताप हे एक अष्टपैलू कलाकार होते, ज्यांनी नाट्यक्षेत्रात अभिनेता, दिग्दर्शक आणि संघटक म्हणून महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. त्यांच्या कलाप्रवासाचा आढावा घेतल्यास त्यांच्या नाट्यप्रेमाची आणि कलेवरील निष्ठेची प्रचिती येते.अभिनय क्षेत्रातील वाटचालजगताप यांनी अनेक नाटकांमध्ये प्रमुख भूमिका साकारल्या. 'पाहुणी आली मुंबईची' या नाटकात त्यांनी साकारलेली भूमिका प्रचंड गाजली. या नाटकाला प्रेक्षकांचा इतका प्रतिसाद मिळाला की, समकालीन तमाशा कार्यक्रमापेक्षाही जास्त गर्दी या नाटकाने खेचली. त्यांच्या अभिनयाचे कौतुक करताना तत्कालीन नेते आबासाहेब वीर आणि प्रतापराव भोसले यांनी त्यांना "पुण्या-मुंबईला जा, तुझे सोने होईल" अशा शब्दांत गौरवले. याव्यतिरिक्त, 'संगीत वस्त्रहरण' या मालवणी भाषेतील नाटकात त्यांनी सरपंचाची भूमिका केली, तर 'विच्छा माझी पुरी करा' या सदाबहार लोकनाट्यात त्यांनी हवालदाराची भूमिका साकारली. ही भूमिका प्रेक्षकांच्या विशेष पसंतीस उतरली आणि त्यांच्या समयोचित विनोदाच्या शैलीमुळे त्यांना प्रचंड दाद मिळाली. 'गाढवाचं लग्न' या नाटकातही त्यांनी सावळ्या कुंभाराची प्रमुख भूमिका केली होती.दिग्दर्शन आणि संघटनअभिनयासोबतच शिवाजीराव जगताप यांनी दिग्दर्शन क्षेत्रातही आपला ठसा उमटवला. प्रकाश जाधव लिखित 'रंभेने केला राजा खुळा' या नाटकाचे दिग्दर्शन त्यांनी केले आणि या नाटकासाठी त्यांना गोंदवले येथील नाट्यस्पर्धेत उत्कृष्ट दिग्दर्शकाचे प्रथम पारितोषिक मिळाले. त्यांनी केवळ नाटके बसवली नाहीत, तर त्यातून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा उपयोग सामाजिक कार्यासाठीही केला. 'रंभेने केला राजा खुळा' या नाटकाच्या प्रयोगातून मिळालेल्या उत्पन्नातून भैरवनाथ विद्यालयाला दूरदर्शन संच आणि एका मुलीच्या शस्त्रक्रियेसाठी आर्थिक मदत करण्यात आली. भुईंज येथील साखर कारखान्यात नोकरी करत असतानाही त्यांनी 'वंशाचा दिवा', 'सरपंच खुळी पाटील बेईमानी' आणि 'पाहुणी आली मुंबईची' यांसारखी नाटके बसवून कामगारांमधील कलागुणांना वाव दिला. तसेच, राज्यस्तरीय नाट्यस्पर्धांचे आयोजन करून त्यांनी स्थानिक नाट्यप्रेमींना उत्तम नाटकांची मेजवानी दिली.नाट्यप्रसारातील योगदानजगताप यांनी 'संकेत थिएटर्स' आणि 'प्रतिक थिएटर्स' यांसारख्या नाट्यसंस्थांच्या माध्यमातून अनेक नाटके सादर केली. 'भूमिगत' यांसारख्या वेगळ्या धाटणीच्या नाटकांना त्यांनी राज्य नाट्यस्पर्धेत सादर केले. 'विच्छा माझी पुरी करा' या नाटकाचे त्यांनी ६५ प्रयोग केले आणि या नाटकाने संपूर्ण सातारा जिल्ह्यात 'प्रतिक थिएटर्स'चे नाव अजरामर केले. या नाटकाच्या माध्यमातून मिळालेल्या आर्थिक पाठबळामुळे संस्थेला इतर एकांकिका आणि नाटके सादर करण्यास मदत झाली. दुर्दैवाने, त्यांच्या काळात सोशल मीडियाचा अभाव असल्यामुळे वाईसारख्या नाट्यपंढरीतील अनेक कलाकार पडद्याआड राहिले, अशी खंत त्यांनी व्यक्त केली आहे.कलापथकाच्या माध्यमातून प्रचारनाट्यक्षेत्रातील योगदानासोबतच त्यांनी कलापथकाच्या माध्यमातून निवडणुकीच्या काळात प्रचाराचे महत्त्वपूर्ण काम केले. यशवंतराव चव्हाण, प्रतापराव भोसले, मदनराव पिसाळ यांसारख्या नेत्यांच्या निवडणूक प्रचारात त्यांच्या कलापथकाने गावोगावी कार्यक्रम सादर करून माणसे जमवली आणि प्रचाराला एक वेगळी दिशा दिली.थोडक्यात, शिवाजीराव जगताप यांनी केवळ एक अभिनेता किंवा दिग्दर्शक म्हणून नव्हे, तर एक निष्ठावान कला संघटक म्हणून नाट्यक्षेत्राची सेवा केली. त्यांनी आपली कला केवळ मनोरंजनापुरती मर्यादित न ठेवता, तिचा उपयोग सामाजिक बांधिलकी जपण्यासाठी आणि नवोदित कलाकारांना संधी देण्यासाठी केला. त्यांचे कार्य नाट्यक्षेत्रासाठी निश्चितच प्रेरणादायी आहे.
जिंदादिल व्यक्तिमत्त्व:
नाट्यक्षेत्रातील कामामुळे जिंदादिलं असणाऱ्या दादांची जुन्या आठवणीची मैफिल एक सुखावह अनुभव असतो. त्यांचे संत पंत महंत सारख्या कोट्या,कोणत्या ढाबळीत गेला आहेस?सारख्या कोट्या खळखळून हसवत हसवत अंतर्मुख करतो. सर्वच क्षेत्रातील अनुभवाची मोठी शिदोरी गाठी बांधलेले दादा काहींना 'अँग्री यंग मॅन' वाटतात तर काहींना फंटास्टिक...!
सचिन ननावरे,वाई.
प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी उजव्या हाताकडील व्हॉटसॲप बटनवर क्लिक करा